Hujjatlaringiz topilmay qoladi
Notoʻgʻri belgilar bilan yozilgan matn qidiruvda topilmaydi, nusxalanganda buziladi, maʻlumotlar bazasida esa begona "til" boʻlib qoladi. Bitta notoʻgʻri apostrof butun arxivni koʻzdan gʻoyib qilishi mumkin.
Alifbo qoʻllanmasi
Yangi oʻzbek lotin alifbosi
Oʻzbekiston yangi lotin alifbosiga oʻtmoqda. Qaysi harflar oʻzgargani, nega toʻgʻri yozish muhimligi va eng koʻp uchraydigan xatolarni bilib oling — UzType esa bu oʻtishni eng oson yoʻlga aylantiradi.
Lotin yozuvidagi oʻzbek tili yangi bosqichga qadam qoʻymoqda: apostrofli oʻ va gʻ oʻrniga ö va ğ, sh va ch oʻrniga esa ş va ç kelmoqda. Bu shunchaki harf almashinuvi emas — butun yozuv madaniyatining yangilanishi. Yaxshi xabar: oʻzgarayotgan harflar bor-yoʻgʻi toʻrtta, qolgan alifbo oʻzgarishsiz qolmoqda. Yomon xabar: notoʻgʻri odatlar oʻz-oʻzidan tuzalmaydi — ularni ataylab toʻgʻrilash kerak. UzType aynan shu yerda yordam beradi: hozirgi yozuv odatingizni tushunadi, keyin esa standartga bezovta qilmasdan, izchil olib boradi. Quyida yangi alifbo haqida bilishingiz kerak boʻlgan hamma narsa — oʻzgarishlar jadvali, sabablar, tipik xatolar va amaliy yechimlar.
Alifboda nimalar oʻzgardi
Yangi alifboda toʻrtta harf yangilandi. Qolgan barcha harflar avvalgidek qolmoqda — shuning uchun oʻtish koʻrinadiganidan ancha oson.
| Eski shakl | Yangi shakl | Oʻqilishi | Misol |
|---|---|---|---|
| oʻ | ö | yumshoq o | oʻqituvchi → öqituvchi |
| gʻ | ğ | yumshoq gʻ | gʻisht → ğişt |
| sh | ş | sh | shahar → şahar |
| ch | ç | ch | choy → çoy |
Eski shakllar hali ham tushunarli, lekin yangi standart — ö, ğ, ş, ç. Rasmiy hujjatlar va nashrlar asta-sekin yangi shaklga oʻtmoqda: bugun oʻrganishni boshlaganlar ertaga tayyor boʻladi.
Nega toʻgʻri yozish muhim
Alifbo oʻzgarganda "keyinroq oʻrganaman" deyish oson. Lekin notoʻgʻri odatlar arzon tushmaydi:
Obroʻ masalasi
Rasmiy xat, rezyume yoki maqoladagi buzilgan shakllar darhol koʻzga tashlanadi. Toʻgʻri yozuv — professionallikning eng arzon va eng koʻrinadigan belgisi.
Oʻtish davri — eng qulay vaqt
Hamma bir vaqtda oʻrganayotgan paytda xato qilish uyat emas; oʻrganmaslik esa keyin qimmatga tushadi. Hozir boshlaganlar yangi standartga birinchi boʻlib koʻnikadi.
Bolalar sizdan oʻrganadi
Maktablar yangi alifboga oʻtmoqda. Uyda toʻgʻri yozilgan matnni koʻrgan bola maktabdagisini oson oʻzlashtiradi — oiladagi kichik odat, katta natija beradi.
Eng koʻp uchraydigan xatolar
Bu xatolarni deyarli har bir oʻzbekcha matnda uchratish mumkin. Yaxshi xabar: ularning barchasi avtomatik tuzatiladi.
| Notoʻgʻri | Toʻgʻri | Izoh |
|---|---|---|
| o'qituvchi | öqituvchi | ASCII apostrof (') — yangi alifboda ö yoziladi |
| o`qituvchi | öqituvchi | Grave belgi (`) — klaviaturada adashish oqibati |
| shahar | şahar | Yangi standartda sh → ş |
| choy | çoy | Yangi standartda ch → ç |
| g'isht | ğişt | Apostrofli gʻ → ğ |
| oʻqituvchi | öqituvchi | Eski standart toʻgʻri edi, lekin yangi shakl — ö |
UzType har birida qanday yordam beradi
UzType falsafasi oddiy: odamni "toʻgʻri yoz!" deb majburlamaydi — toʻgʻri yozishni eng oson variantga aylantiradi. Avval hozirgi odatingizni tushunadi (moslashuv), keyin standart variantni taklif qiladi (yoʻnaltirish), takroriy xatolarni esa asta-sekin yoʻqotadi (mustahkamlash).
Typing — yangi harflarni toʻgʻridan-toʻgʻri yozing
Fast rejimda [ tugmasi ö ni, ] tugmasi ğ ni beradi — barmoqlaringiz joyidan jilmaydi. Ş va ç uchun ham tezkor tugmalar bor. Bir hafta ichida yangi harflar qoʻlga "oʻtirib" qoladi, konvertatsiyaga ehtiyoj kamayadi.
- [ → ö, ] → ğ — oʻrganish besh daqiqa
- Ş va ç uchun tezkor tugmalar
- Inglizcha matnga tegmaydi
Conversion — eski matnlarni bir klikda yangilang
Yillar davomida yigʻilgan hujjatlar, maqolalar, arxivlar — barchasini yangi alifboga bir klikda oʻtkazing: oʻ → ö, sh → ş, ch → ç. Kirillcha matnlarni ham yangi lotinga oʻgirish mumkin — kirillda tez yozadiganlar uchun eng yumshoq oʻtish yoʻli.
- Eski lotin → yangi lotin
- Kirill → yangi lotin
- Hujjatlar toʻplamini ommaviy yangilash
Normalizatsiya — Unicode tartibsizligiga chek qoʻying
Bitta matn ichida oʻ, oʻ, oʻ aralashib ketganmi? UzType ularni yagona standartga keltiradi: qidiruv ishlaydi, nusxalash buzilmaydi, arxiv toza turadi.
- Aralash apostroflar → bitta standart
- Qidiruv va nusxalash ishonchli boʻladi
- Butun arxiv bir xil koʻrinishda
“Nega?” — har tuzatishda qisqa sabab
UzType shunchaki toʻgʻrilab qoʻya qolmaydi: nima uchun aynan shunday yozilishi kerakligini bir jumlada tushuntiradi. Bu — yozish jarayonining ichidagi mikro-dars, alohida oʻqish shart emas.
- Har qoida — bir jumla
- Takroriy xatolarga eslatma
- Majburlash yoʻq, faqat tushuntirish
UzType odamni "toʻgʻri yoz!" deb majburlamaydi. Toʻgʻri yozishni eng oson variantga aylantiradi.
Yangi alifbo boʻyicha savollar
Ö va ğ — apostrofsiz, bitta belgi sifatida. Masalan: oʻqituvchi → öqituvchi, gʻisht → ğişt. UzType Fast rejimida [ tugmasi ö ni, ] tugmasi ğ ni beradi.
Shart emas, lekin tavsiya etiladi: yangi standartdagi matnlar qidiruvda topiladi va arxivda bir xil koʻrinadi. UzType Conversion funksiyasi eski hujjatlaringizni bir klikda yangi alifboga oʻtkazadi.
Yoʻq. UzType English (US) klaviaturangizda ishlaydi — jismoniy almashtirish shart emas. Yangi harflar mavjud tugmalar orqali yoziladi.
UzTypeʻda ular uchun tezkor tugmalar mavjud. Standart rejimda esa shahar yozsangiz, dastur şahar shaklini taklif qiladi — bitta tasdiq bilan almashtiriladi.
UzType kirillcha matnni ham yangi lotin alifbosiga oʻgira oladi. Kirillda tez yozadiganlar uchun bu yangi alifboga eng yumshoq oʻtish yoʻli: avval konvertatsiya, keyin toʻgʻridan-toʻgʻri yozish.
Yoʻq — bu amaliy qoʻllanma. Biz hech qanday rasmiy daʻvo qilmaymiz; shunchaki yangi alifboda toʻgʻri va oson yozishga yordam beramiz.
Yangi alifboda yozishni bugun boshlang
Kutish roʻyxatiga yoziling — UzType chiqishi bilanoq xabar beramiz va yangi harflarni birinchi boʻlib sinab koʻrasiz.